|
|
|
|
|
„RZEŹBA TERENU I JEJ
POCHODZENIE”
|
|
|
2001
|
|
|
Bory
Tucholskie swą dzisiejszą rzeźbą terenu zawdzięczają epoce
lodowcowej, a w szczególności ostatniemu zlodowaceniu bałtyckiemu, zwłaszcza
zaś stadiałowi pomorskiemu. W tym czasie u czoła lodowca tworzyły się
pagóry moren czołowych, a na ich przedpolu powstawały rozległe równiny
piaszczyste zwane sandrami, usypane przez wody roztopowe wypływające
spod topniejących lodów. Rzeźba Borów Tucholskich z jednej strony
związana jest z działalnością akumulacyjną samego lodowca lub jego
wód, natomiast z drugiej jest wynikiem intensywnej działalności
erozyjnej tychże wód roztopowych oraz wytapiania się martwych brył
lodu. Na obszarze Borów Tucholskich spotykamy różnorodne formy rzeźby
terenu.
|
|
Wysoczyzna
morenowa na tych terenach ma charakter głównie moreny
dennej, najczęściej płaskiej lub falistej z fragmentami wzgórz
morenowych, związana jest ściśle z procesem topnienia lądolodu.
Zalega ona nie przesłoniętymi przez sandry płatami w postaci wysp lub
półwyspów morenowych ( np. wyspy- Wielecka, Bruska, Czerska, Cekcyńska;
półwyspu – Konarzyński, Jarczewski i inne).
Najbardziej charakterystyczną cechą równin
sandrowych są rynny
polodowcowe;zachowane dzięki wypełnieniu lodem obniżeń w powierzchni
akumulacyjnej, które po ustąpieniu lądolodu wypełniły się wodami.
Przebieg rynien jest różny z przewagą południowego. Czasem krzyżują
się lub zbiegają radialnie. Wspomniane rynny są zwykle formami o wydłużonym
kształcie, ciągnącymi się na przestrzeni kilkunastu kilometrów.
Szerokość ich waha się od 100-1800m.n.p.m. Dna rynien są na ogół
nierówne z licznymi przegłębieniami i progami. Głębsze miejsca w
rynnach wypełniają jeziora: Charzykowskie, Karsińskie, Skąpe i wiele
innych. Szlaki rynnowe wykorzystują rzeki: Brda, Wda, Czerska Struga. Oprócz
systemu rynien spotyka się na terenie Borów Tucholskich doliny wód
roztopowych. Doliny te są suche, a ich dna leżą ponad poziomem odpływu
wód. Stary szlak odpływu wód wykorzystuje np. rzeka Niechwaszcz.
Powierzchnię sandrową urozmaicają również liczne wytopiska, czyli zagłębia
powstałe po wytopionym martwym lodzie. W czasie topienia lodowiec rozpadł
się na wiele brył lodowych, które wypełniając liczne nierówności
terenu, zostały przysypane utworami sandrowymi. Z czasem, po ociepleniu
się klimatu, wytopiły się i w ten sposób powstało wiele stosunkowo płytkich,
bezdopływowych zagłębień. Niektóre zachowały się do dziś jako
jeziora. W dolinach Brdy, Wdy i ich dopływów wykształciło się wiele
poziomów terasowyc. Terasy te nie występują w sposób ciągły. W
licznych miejscach są one rozczłonkowane na wyspy zakolowe, świadczące
o dużej aktywności rzek. Wykształcone trasy rzek, a w szczególności
ich krawędzie, podlegały i nadal podlegają ciągłym procesom erozyjno-
denudacyjnym, prowadzących do powstania licznych dolinek bocznych . Najniższe
tarasy erozyjne nie wykazują wcięć erozyjnych, jak również na ich
powierzchni nie występują wytopiska po martwym lodzie.
|
|
|
|
|
|
|
|
masz pytanie, na które nie znasz odpowiedzi,