PARK  NARODOWY  BORY  TUCHOLSKIE

 Specyficzną formą "gospodarowania przyrodą" jest tworzenie parków narodowych. W sensie prawnym są to obszary objęte najwyższą formą ochrony przyrody w celu zachowania w niezmienionym stanie najbardziej cennych jej fragmentów. 

 Dnia 1 lipca 1996 roku na obszarze 4789 ha powstał Park Narodowy Bory Tucholskie.

Obszar parku narodowego położony jest na rozległej równinie sandrowej rzeki Brdy. Ukształtowanie tego terenu jest wynikiem ostatniego zlodowacenia zwanego bałtyckim. Rozwój rzeźby tego obszaru rozpoczął się ok. 16 tys. lat temu i trwa po dzień dzisiejszy. Najbardziej charakterystyczną cechą równin sandrowych są rynny polodowcowe, które po ustąpieniu lądolodu wypełniły się wodami (dzisiejsze rzeki i jeziora). Park narodowy leży na obszarze zlewni rzeki Brdy. 

O jej walorach krajobrazowych decyduje bogata sieć hydrologiczna charakteryzująca się dużą ilością cieków i zbiorników wodnych (38 jezior o pow. powyżej 1 ha, 10 jezior dystroficznych o pow. do 1 ha). Cały teren charakteryzuje się niemal 100% zalesieniem, brakiem na dużej powierzchni antropogenicznych

źródeł zanieczyszczenia środowiska, dużym udziałem naturalnych zbiorników wodnych o klasycznej genezie polodowcowej,  występowaniem dużej grupy gatunków roślin rzadkich w tym siedlisk ubogich (oligotroficznych) najbardziej wrażliwych na działalność człowieka i również wielu gatunków roślin reliktowych, bogato chociaż gatunkowo mniej liczną fauną kręgowców, ukształtowaną specyficznymi warunkami środowiskowymi stwarzającymi możliwości do rozwoju gatunków wymagających dużych areałów osobniczych.

Generalnie na obszarze parku narodowego występują warunki sprzyjające rozwojowi bogatych zespołów roślinnych, które zachowały najwięcej cech naturalnych i ukształtowały warunki środowiskowe dla rozwoju populacji kręgowców. Szeroka różnorodność florystyczna i faustyczna, stanowiące rezerwuar zasobów genetycznych, malowniczy krajobraz, stosunkowo czyste wody, gleba i powietrze - to wszystko składa się na PARK NARODOWY BORÓW TUCHOLSKICH

W liczbach przedstawia się następująco:

    Roślinność zasługująca na uwagę - 62 gatunki porostów, w tym uznany za wymarły na terenie Polski (Usnea hirtella), 27 gatunków reliktowych, 16 gatunków roślin rzadkich objętych ochroną prawną, roślinność wodną reprezentuje: 7 gatunków ramienic, 5 gat. mszaków, 4 gat. paprotników, 86 gat. roślin kwiatowych.

    Faunę repezętuje 7 cennych gatunków kręgowców: puchacz, bielik, rzęszorek mniejszy, wydra, bóbr europejski, żuraw, gągoł, tarcz turogęś i zimorodek. Sukces rozrodczy na obszarze parku osiągają: zgal krękoustych, 25 gatunków ryb, 13 gat. płazów, 6 gat. gadów, 108 gat. ptaków, 44 gat. ssaków.

Park narodowy leży głównie na terenie byłego województwa bydgoskiego. Obejmuje również gminy Chojnice i Brusy oraz częściowo gminę Lipnice. Park narodowy stanowi centralną część utworzonego na pow. 31.270 ha Zaborskiego Parku Krajobrazowego. Ogólna powierzchnia parku wynosi 13.370 ha w tym:

• - w byłym województwie bydgoskim 13.007,53 ha;

Otulinę parku narodowego stanowi Zaborski Park Krajobrazowy, a jej powierzchnia wynosi 17.900,19 ha. Obecnie po przeprowadzonej weryfikacji granic parku uwzględniającej m.in. wyłącznie z jego prywatnych gruntów użytkowych rolniczo i z powierzchni wszystkich prywatnych lasów sytuacja przedstawia się następująco:

• ogólna powierzchnia parku wynosi 7.954,75 ha w tym:
  

    - w byłym woj. bydgoskim 7.750,75;
    - w woj. słupskim - 204 ha